Kan een verzoek om teruggaaf omzetbelasting alleen via een aangifte worden gedaan?

Als het verzoek om teruggaaf niet bij de aangifte wordt gedaan, dan is de kans in principe verkeken. Dat heeft belanghebbende in de zaak die heeft geleid tot het arrest van 12 september jl ondervonden (HR 12 september 2025, nr. 23/03600, ECLI:NL:HR:2025:1258)

Casus

Wat is de casus? Chronologisch is de casus kort als volgt:

·      6 april 2017
Belanghebbende sluit een overeenkomst met de gemeente en een stichting voor de realisatie en exploitatie van een kultuurhuis (basisschool + dorpshuis).

·      In de periode 2017-2019 heeft belanghebbende facturen aan de gemeente uitgereikt voor in totaal € 3.253.054 incl. btw. De Omzetbelasting bedroeg in totaal: € 564.580, waarvan op aangifte is voldaan: € 354.802.

·      24 april 2019
Belanghebbende vraagt bij de gemeente een onbelaste investeringssubsidie aan van € 3.129.588.

·      25 april 2019
Creditfacturen uitgereikt aan de gemeente voor € 3.253.054.

·      7 mei 2019
Faillissement belanghebbende uitgesproken, vlak voor oplevering van het kultuurhuis. Belanghebbende heeft geen andere activiteiten dan de bouw/exploitatie kultuurhuis. De overeenkomst wordt kort vóór faillissement ontbonden door gemeente en stichting.

·      9 juli 2019
Verzoek om teruggaaf btw € 492.819 (ontvangen door inspecteur op 10 juli 2019).

·      29 mei 2020
Inspecteur wijst het verzoek om teruggaaf af.

·      26 juni 2020
Belanghebbende tekent bezwaar aan.

·      22 januari 2021
Inspecteur handhaaft zijn eerdere besluit bij uitspraak op bezwaar.

Wat zeggen rechtbank en Hof

Rechtbank

De rechtbank behandelt de zaak inhoudelijk. Belanghebbende heeft zich op het standpunt gesteld dat sprake is van ten onrechte gefactureerde omzetbelasting (art. 37 OB) en vindt dat deze moet worden herzien.  De rechtbank gaat daar niet in mee en verklaart het beroep ongegrond.

Hof

In hoger beroep wijzigt het geschil. Staat er eigenlijk wel bezwaar open tegen de afwijzende beslissing van de inspecteur op het verzoek om teruggaaf?

Nee, zegt het Hof. Een verzoek om teruggaaf omzetbelasting moet door belastingplichtigen voor de omzetbelasting worden gedaan bij de aangifte over het tijdvak waarin het recht op teruggaaf is ontstaan. Belanghebbende was ook uitgenodigd om aangifte te doen, maar heeft die aangifte niet ingediend. In plaats daarvan is een schriftelijk verzoek om teruggaaf gedaan. Een beslissing daarop is niet voor bezwaar vatbaar en er kan ook geen beroep tegen worden ingesteld.

Belanghebbende probeert de zaak er via andere manieren er doorheen te trekken, maar ook dat leidt tot een rechtsingang. Het bezwaar wordt alsnog niet-ontvankelijk verklaard.

Beslissing Hoge Raad

In cassatie gooit belanghebbende het over een andere boeg. Belanghebbende stelt dat het Hof het bezwaar niet alsnog niet-ontvankelijk kon verklaren omdat inspecteur en rechtbank geen aanleiding zagen om het bezwaar niet-ontvankelijk te verklaren en wijst daarbij op een arrest van de Hoge Raad (HR 16 juli 2021, nr. 20/01682, ECLI:NL:HR:2021:1153).

De Hoge Raad gaat daar niet in mee. In de zaak die heeft geleid tot het arrest van 16 juli 2021 ging het om de tijdigheid van het bezwaar en niet om de vraag of er überhaupt bezwaar openstaat. Het arrest is niet van toepassing. Belanghebbende blijft met lege handen achter.

In de praktijk

Voor belastingplichtigen voor de omzetbelasting geldt dat een verzoek om teruggaaf moet worden gedaan bij de aangifte over het tijdvak waarop het recht op teruggaaf is ontstaan (art. 31, lid 1, OB). Dat wordt strikt uitgelegd. De aangifte moet worden gedaan binnen een maand na einde van het tijdvak. Op dit verzoek wordt bij bezwaar vatbare beschikking beslist (art. 31, lid 8, OB). De termijn waarbinnen de inspecteur beslist is 8 weken. Aangesloten wordt bij de redelijke termijn voor een aanvraag in de Awb (art. 4:13 Awb).

Er wordt geen aangifte gedaan

In de gevallen waarin geen aangifte op de voet van art. 14 Wet OB moet een verzoek om teruggaaf ook bij aangifte worden gedaan (art. 31, lid 2, Wet OB). Als betrokkene niet wordt uitgenodigd om aangifte te doen, moet hij erom vragen. Hij moet dat doen binnen 6 maanden na het einde van het kalenderjaar waarop de teruggaaf betrekking heeft.

Komt belastingplichtige na het indienen van de aangifte erachter dat hij recht heeft op een teruggaaf dan kan hij binnen 6 weken bezwaar maken tegen de eigen aangifte. Ook als het een nihilaangifte is (zie het kennisgroepstandpunt van de Belastingdienst hierover, KG:206:2022:2).

Suppletie

Als bij het opmaken van de jaarstukken blijkt dat er te veel belasting is betaald, kan via een suppletie een teruggaaf worden gevraagd (art. 10a AWR jo art. 15 Uitvoeringsbesluit OB). Bedragen tot €1.000 kun je in de eerstvolgende aangifte meenemen. Wordt het verzoek naar aanleiding van een suppletie afgewezen dan staat hiertegen geen bezwaar open. Zie uitspraak Hof Amsterdam, 29 mei 2018, nr. 17/00165 en 17/00172, ECLI:NL:GHAMS:2018:1694, in een zaak van mezelf. Dat geldt volgens mij nog steeds. De informatie hierover op de site van de Belastingdienst hierover vind ik niet helemaal duidelijk maar volgens mij is dit niet verandert.

 Mijn advies is: Houdt dit goed in de gaten en voorkom dat je client in de situatie terechtkomt als deze belanghebbende.